Bảo vật quốc gia

Đầu thế kỷ XX, trong khi chất liệu sơn còn giới hạn trong trang trí mỹ nghệ ở các nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia châu Âu như Pháp, Đức, Hà Lan, Nga…, thì ở Việt Nam những nghiên cứu, thể nghiệm của các sinh viên Trường Mỹ thuật Đông Dương vào những năm đầu thập niên 30 của thế kỷ XX đã đem chất liệu sơn ra khỏi phạm vi nghệ thuật trang trí và mỹ thuật ứng dụng để trở thành chất liệu sử dụng trong sáng tác hội họa. Kết quả là hội họa sơn mài ra đời dựa trên cảm hứng từ cách tạo hình của phương Tây nhưng sử dụng nhựa cây sơn của Việt Nam để thể hiện đề tài, chủ đề về Việt Nam. Trong số các họa sĩ tạo dựng nên nền tảng hội họa sơn mài, Nguyễn Gia Trí (1908 - 1993) được tôn vinh bởi sự tiên phong trong sáng tác nghệ thuật để đưa sơn mài Việt Nam lên vị thế cao quý trong hội họa. Bằng tài năng xuất chúng, ý thức tự tôn văn hóa dân tộc sâu sắc và lao động sáng tạo miệt mài, Nguyễn Gia Trí đã sáng tác nên những tác phẩm sơn mài lộng lẫy, thơ mộng về con người và phong cảnh Việt Nam như Bên Hồ Gươm (1935), Dọc mùng, Thiếu nữ trong vườn (1939), Chùa Thầy (1939 - 1940), Thiếu nữ bên hoa phù dung (1944), Trừu tượng (1968 - 1969), Vườn Xuân Trung Nam Bắc (1969 - 1989)…